Megalitismo

As “Mámoas” ou “Medorras” son enterramentos datados entre o ano 3500 adC. e o 1700 adC. Moitas das medorras do concello foron arrasadas, mentres que outras sufriron menos alteracións. Entre elas:

• Medorras do Petón (Senra)
• Medorra de Vilar de Arriba (Deixebre)
• Medorra do Coto de Lobo (Recouso - Marzoa)
• Medorra do Prado de Figueira (Marzoa)
• Medorra da Costa (Trasmonte)
• Medorra de Gadamíl (Vilarromariz)

O achado arqueolóxico máis importante desta época é o MACHADO DA GRABANXA (Calvente), duns 4000 anos de antigüidade.

Idade de Bronce

Esta época histórica ten varias fases comprendidas entre o ano 1700 adC. e o 500 adC. O resto arqueolóxico máis coñecido é a PONTA DE LANZA DE DEIXEBRE, que ten uns 2700 anos de antigüidade.

Cultura Castrexa

A Cultura Castrexa, caracterizada polos “castros” ou asentamentos fortificados e situados en zonas elevadas, está datada entre o século VI adC. e o século I despois de Cristo.
No Concello de Oroso hai catalogados 16 castros, mais lamentablemente a maioría están desfeitos. O único ben conservado é o CASTRO DE VILALBARRO (Oroso).
En varios castros encontrouse cerámica, muíños de man e outros úteis da época.
Os restos arqueolóxicos máis importantes da Cultura Castrexa no Concello de Oroso atopáronse no CASTRO DE RECOUSO (Marzoa). É o denominado “TESOURO DO CASTRO DE RECOUSO” formado por arracadas, cadeas, argolas… datado nalgún ano entre o século IV adC. e o século I adC.

• Ponte de Sigüeiro - Sec. XIII - XIV (Sigüeiro)
• Ponte Carollo (Carollo)
• Ponte Ulloa (Sigüeiro)
• Pazo de Meimixe - Sec. XVII - XVIII (Os Anxeles)
• Casa, Escudo e Panteón dos Somoza - Sec. XVIII (Marzoa)
• Casa dos Raelas - Sec. XVIII (Deixebre)
• Casa do Carrales (Castro - Senra)
• Casa de Carril - Sec. XVIII (Oroso)
• Casa de Gadamil (Vilarromariz)
• Escudo da Casa do Vinculeiro (Vilares - Senra)
• Escudo de Rial (Trasmonte)
• Estación da Garga (Trasmonte)

No Concello hai once igrexas, unha por parroquia, e tres capelas. As capelas están situadas na Grabanxa (Calvente), San Román (Trasmonte) e no Pazo de Meimixe (Ánxeles). Algunhas igrexas gardan interesantes retábulos Barrocos e Neoclásicos.
Ao lado das igrexas sitúanse os cruceiros, que van dos máis sinxelos, en forma de cruz, aos máis ornamentais. As igrexas, cruceiros e cruces máis destacadas son:

• Igrexa de Senra - Sec. XVIII ainda que orixinariamente era románica
• Igrexa da Gándara - Sec. XVII e XVIII
• Cruceiro de Oroso - Sec. XVIII
• Cruceiro de Senra - Sec. XVIII
• Cruceiro de Trasmonte - Sec. XVIII
• Lápida en Cardama - Sec. XVII
• Cruz das Penas de Valiño - (Os Anxeles)

Muiños

Polos regos e ríos do Concello hai dispersos un bó número de muíños, algúns deles aínda en funcionamento. A destacar os seguintes:

• Muiño da Grela (Marzoa)
• Muiño do Trillo (Gándara)
• Muiño de Vigo ou do Rego Tellado (Costa - Trasmonte)
• Muiño da Ribeira (Trasmonte)
• Conxunto etnográfico dos muiños de Senra e de Cardama (concentración de 11 muiños)
• Maquía da Ponte Marzoa (Marzoa)

Horreos

En todas as parroquias do Concello encontramos hórreos moi interesantes, tanto da tipoloxía de “Hórreo de Ordes” como de planta alongada. A destacar:

• Horreo do pazo de Meimixe (Os Anxeles)
• Horreo de Gadamil (Vilarromariz)
• Horreo de Vilarelle (Vilarromariz)
• Horreo no Viñan e na Burata (Senra)
• Horreo en Carollo (Cardama)
• Horreo da Costa (Trasmonte)

Camiño Inglés

Comunicaba A Coruña e Betanzos con Santiago de Compostela.

Camiño Grande ou Francés

Comunicaba Sigüeiro con Betanzos.

Camiño a Sobrado

Comunicaba Sigüeiro con Sobrabo dos Monxes.

• Reloxo de Sol en Cas (Os Anxeles)
• Reloxo de Sol no antigo Igrexario de Deixebre